Mowa bezdźwięczna (zaburzenia dźwięczności mowy np. B-P, D-T, G-K) - diagnoza i terapia u dzieci, Warszawa Ursynów
Podobne trudności:
Możliwe formy wsparcia:
Czym jest mowa bezdźwięczna?
Mowa bezdźwięczna to wada wymowy polegająca na nieprawidłowej realizacji głosek dźwięcznych. Dziecko ma trudność z wykorzystaniem pracy więzadeł głosowych podczas mówienia, przez co głoski dźwięczne mogą być zastępowane ich bezdźwięcznymi odpowiednikami.
W języku polskim wiele głosek występuje w parach różniących się właśnie dźwięcznością:
- B – P
- D – T
- G – K
- W – F
- Z – S
- Ż – SZ
- Ź – Ś
- DZ – C
- DŻ – CZ
- DŹ – Ć
Podczas prawidłowej wymowy głosek dźwięcznych dochodzi do drgania więzadeł głosowych. Przy mowie bezdźwięcznej dziecko może wymawiać je tak, jak głoski bezdźwięczne.
Mowa bezdźwięczna może powodować, że wypowiedzi dziecka są mniej zrozumiałe, szczególnie dla osób spoza najbliższego otoczenia.
Rodzaje mowy bezdźwięcznej
Dziecko realizuje większość lub wszystkie głoski dźwięczne jako ich bezdźwięczne odpowiedniki. Może dotyczyć wielu par głosek jednocześnie
Przykłady:
- „półka” zamiast „bułka”,
- „tama” zamiast „dama”,
- „fota” zamiast „woda”.
Trudności dotyczą tylko wybranych głosek lub określonych sytuacji.
Przykładowo dziecko może prawidłowo realizować część głosek dźwięcznych, ale mieć trudność z innymi.
U niektórych dzieci problem pojawia się głównie w określonych pozycjach w wyrazie lub podczas szybkiej, spontanicznej mowy.
Przykładowo dziecko może wypowiedzieć daną głoskę prawidłowo w izolacji, ale tracić dźwięczność podczas rozmowy
Kiedy warto skonsultować mowę bezdźwięczną?
Warto zgłosić się do logopedy, gdy:
- dziecko regularnie zamienia głoski dźwięczne na bezdźwięczne,
- kogoś wypowiedzi są trudne do zrozumienia,
- problem u dziecka utrzymuje się mimo rozwoju mowy,
- dziecko ma trudności z rozróżnianiem podobnie brzmiących głosek,
- u kogoś występują problemy z analizą i różnicowaniem dźwięków mowy.
Etapy terapii mowy bezdźwięcznej
Pierwszym krokiem jest nauczenie dziecka zauważania różnicy między głoskami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi. Dziecko uczy się:
- kiedy głos „pracuje”,
- kiedy pojawia się drżenie więzadeł głosowych,
- jak rozpoznawać różnice między dźwiękami
Dziecko ćwiczy prawidłową wymowę głosek dźwięcznych:
- początkowo pojedynczo,
- następnie w sylabach,
- później w wyrazach
Celem jest odróżnianie i prawidłowe stosowanie głosek w podobnych parach. Ćwiczenia obejmują:
- rozpoznawanie słuchowe,
- wskazywanie różnic,
- dobieranie wyrazów,
- poprawną wymowę
Ostatnim etapem jest utrwalenie prawidłowej wymowy podczas spontanicznych wypowiedzi.
W miarę pojawiania się większej ilości głosek dźwięcznych w mowie dziecka następuje automatyzacja ich używania.
Metody terapii mowy bezdźwięcznej
Ćwiczenia słuchu fonemowego
Ich celem jest rozwijanie zdolności rozpoznawania różnic między głoskami podobnymi.
Obejmują:
- rozpoznawanie par głosek,
- wskazywanie różnic,
- ćwiczenia analizy i syntezy słuchowej.
Ćwiczenia fonacyjne
Pomagają dziecku kontrolować pracę głosu podczas mówienia.
Mogą obejmować:
- odczuwanie drgań podczas wymowy,
- ćwiczenia głosowe,
- kontrolowanie siły i jakości głosu.
Ćwiczenia artykulacyjne
Wspierają prawidłową pracę narządów mowy i utrwalanie poprawnych wzorców artykulacyjnych.
Ćwiczenia utrwalające
Prawidłowa wymowa jest stopniowo wprowadzana:
- w sylabach,
- wyrazach,
- zdaniach,
- swobodnej rozmowie.
W zależności od przyczyny trudności terapia może obejmować również elementy terapii miofunkcjonalnej, ukierunkowanej na poprawę funkcji mięśni twarzy, języka i jamy ustnej.
Najczęściej zadawane pytania dotyczące mowy bezdźwięcznej
Dziecko może mieć trudność z utrzymaniem dźwięczności podczas mowy i zastępować głoskę wymagającą pracy więzadeł głosowych jej bezdźwięcznym odpowiednikiem.
Tak, jest klasyfikowana jako zaburzenie realizacji głosek i zazwyczaj wymaga terapii logopedycznej, szczególnie gdy utrwala się u starszego dziecka.
U części dzieci trudności mogą zmniejszać się wraz z rozwojem, jednak utrwalone zamiany głosek dźwięcznych na bezdźwięczne warto skonsultować, aby nie utrwalać błędnego wzorca.
Terapia obejmuje m.in. ćwiczenia słuchowe, fonacyjne i artykulacyjne, które pomagają dziecku rozpoznawać oraz prawidłowo realizować głoski dźwięczne.
Może mieć znaczenie, ponieważ dziecko uczy się łączyć określone dźwięki z literami. Trudności w różnicowaniu głosek mogą utrudniać opanowanie niektórych umiejętności językowych.